ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮಾರಕ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ..! ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆಷ್ಟು ಗೊತ್ತು..?

ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಏನು..?

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೀಸ, ಪಾದರಸ,ಆರ್ಸೆನಿಕ್‌, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂನಂತಹ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕಾರಕ ಅಂಶಗಳು ಇವೆ. ಇವು ಶೇ.38ರಷ್ಟು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸುಡುವಿಕೆ, ನಿಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಪರಿಸರ ತೊಂದರೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತರ್ಜಲ, ವಾತಾವರಣ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುವುದು, ಬಿಸಾಡುವುದರಿಂದ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ, ಸುಡುವುದರಿಂದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ 5ನೇಯ ದೇಶ

ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ 5ನೇ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 18.5 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನದ ವರದಿಯೊಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದು ಜಾಸ್ತಿ..?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಕೊಡುಗೆದಾರರಾಗಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಶೇ.70ರಷ್ಟು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಟೆಲಿಕಾಂ ಸೆಕ್ಟರ್‌ ಅಂದರೆ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌, ಸಿಮ್‌ಗಳು ಶೇ.12ರಷ್ಟು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು ಶೇ.8ರಷ್ಟು, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉಪಕರಣಗಳು ಶೇ.7ರಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಇತ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಶೇ.25ರಷ್ಟು ಮೊಬೈಲ್‌ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ

ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್‌ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೆ ಇದೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 100 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ.25ರಷ್ಟು ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದರೆ ನಂಬಲೇಬೇಕು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ಹೊಸ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಜನರು ಸಹ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಹಳೇ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರ, ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಾಲು ಜಾಸ್ತಿ..!

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಸರ್ಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಇವು ಮೂರುಗಳಿಂದ ಶೇ.75ರಷ್ಟು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮನೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.16ರಷ್ಟು ಎಂದರೆ ನಂಬಲೆಬೇಕು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಫಸ್ಟ್..!

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂದು ASSOCHAM ಮತ್ತು IT ಸಂಸ್ಥೆ NEC Technologiesಯ ಜಂಟಿ ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಶೇ.19.8ರಷ್ಟು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಶೇ.13, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ಶೇ.10.1, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಶೇ.9.8, ದೆಹಲಿ ಶೇ.9.5, ಕರ್ನಾಟಕ ಶೇ.8.9, ಗುಜರಾತ್‌ ಶೇ.8.8 ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಶೇ.7.6ರಷ್ಟು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.

ಮುಂಬೈ ಪ್ರಥಮ, ಬೆಂಗಳೂರು ತೃತೀಯ

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ ಮುಂಬೈ ನಗರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂಬೈ ನಂತರ ನವದೆಹಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಉದ್ಯಾನ ನಗರಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕೊಡುಗೆದಾರನಾಗಿದೆ. ಚೆನ್ನೈ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಪರಿಹಾರ..?

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಎಂದರೆ ಮರು ಬಳಕೆ ಮಾತ್ರ. ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ, ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರು ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದ್ದು, ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಿವೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು ಒನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ಯಾಜ್ಯ ಡ್ರಾಪ್‌ ಬಾಕ್ಸ್‌

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಒನ್‌ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ bE-Responsible ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ Saahas and Environmental Synergies in Development (ENSYDE) ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಂದು ಹಾಕಬಹುದು. ಸಾಹಸ್‌ ಕೇವಲ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಳವಡಿಸದೆ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾಗುವ ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಚೀನಾ ಮಾದರಿ..!

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಚೀನಾ ಮಾದರಿಯೆಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ದಕ್ಷತೆಯೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ದಿನಕ್ಕೆ 800 ಕೆ.ಜಿಯಷ್ಟು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕನೊಬ್ಬ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾನಂತೆ.