RBIನಿಂದ e-Rupee ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕರೆನ್ಸಿ ಘೋಷಣೆ; ಬಳಕೆ ಹೇಗೆ? ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ

'ಇ-ರುಪೀ' (e-Rupee) ಸದ್ಯ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಣದ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಸರಳ, ವೇಗ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಹಣದ ಇತರ ರೂಪಗಳ ಎಲ್ಲಾ ವಹಿವಾಟಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನೂ ಇದು ಹೊಂದಿದೆ, ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ಹೇಳಿದೆ.

'ಇ-ರುಪೀ' (e-Rupee) ಬಳಕೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಯ್ಕೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪಾಯಿಯ ಸಂಭವನೀಯ ಬಳಕೆಗಳು, ವಿತರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಚರ್ಚಿಸಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ, ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪಾಯಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಗೌಪ್ಯತೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನೂ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಿರುವುದಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ತಿಳಿಸಿದೆ.

2022-23ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್‌ ಅವರು, 'ಪ್ರಸಕ್ತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಹೊರತರಲಿದೆ, ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಂತೆ ಈಗ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC) ಇ-ರುಪೀ (e - Rupee) ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸಿದ್ಧತೆ ಆರಂಭಿಸಿದೆ.

'ಇ-ರುಪೀ' (e-Rupee) ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರೆನ್ಸಿಯಂತೆಯೇ ಇರಲಿದೆಯೇ?

ರಿಸರ್ವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕರೆನ್ಸಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ಫಿಯಟ್‌' (ಭೌತಿಕ) ಕರೆನ್ಸಿಯಂತೆಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು 'ಫಿಯಟ್‌' ಕರೆನ್ಸಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಫಿಯಟ್‌ ಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪಾಯಿ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ. ಫಿಯೆಟ್‌ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಸರಕಾರವು ಹೇಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಟಂಕಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪಾಯಿ ಕೂಡ ಸರಕಾರದಿಂದ ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ವ್ಯಾಲೆಟ್‌ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಫೋನ್‌ನಲ್ಲೇ 'ಇ-ರುಪೀ' (e-Rupee) ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾ?

ಜನರು ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕರೆನ್ಸಿ ಹೊಂದಬಹುದು. ಈ ಕರೆನ್ಸಿಯು ಆರ್‌ಬಿಐನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಂಗಡಿಗೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್‌ ಮೂಲಕವೇ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಕಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾತರಿಯೂ ಇರಲಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಇ-ರೂಪಾಯಿಯ ಬಳಕೆಯು ಸರಳ, ವೇಗ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಏನಾದರೂ ಇತರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶುಲ್ಕಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತವೆಯಾ?

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರಿಪ್ಟೊ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ಗಳು ಹಣ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ವ್ಯಾಲೆಟ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ಹಣಕ್ಕೆ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ರಿಸ್ಕ್‌ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪಾಯಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶುಲ್ಕಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಹಣ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸಬಹುದು.

ಯಾವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇರಲಿದೆ?

(ಆರ್‌ಬಿಐ )ರಿಸರ್ವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾರೀತಿಯ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೊಬೈಲ್‌ ವ್ಯಾಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ.